X
تبلیغات
دمام - سنج و دمام

دمام

سنج و دمام

سنج و دمام تشکیل شده از چند دمام و سنج و بوق که معمولاً برای اعلام خبری نواخته می‌شود.
از قدیم هر اتفاق مهمی که رخ می‌داده، اول سنج و دمام نواخته می‌شده و پس از جمع شدن مردم، آن خبر به سمع مردم رسانده می‌شده. مثلاً همین ایام عزاداری در حسینیه‌ها و مساجد در ماه محرم و صفر، اول ذاکری شروع می‌شود، تا می‌رسد به واعظ و تا آخر که نوبت به مراسم سینه زنی سنتی می‌ر‌سد و هر چه جمعیت سینه زن بیشتر باشد، سینه گرم تر و مراسم عزاداری باشکوه تر اجرا می‌شود. چگونه باید جمعیت بسیار برای مراسم سینه‌زنی گرد آورد؟ تنها چیزی که مردم را برای این مهم جمع می‌کند، اجرای مراسم سنج و دمام می‌باشد. یا در قدیم، موقعی که لنجی را تازه اوشار می‌کردند و می‌خواستند آن را به آب بیندازند، جرثقیل و یا ماشینی نبوده که وسیله‌ی آن لنج را به آب بیندازند. اول سنج و دمام می‌زدند و پس از جمع شدنِ مردم، با کمک آنان لنج را به آب می‌انداختند. آخرین باری که برای به آب انداختن کشتی در بوشهر، سنج و دمام نواخته شد، تقریباً بین سال‌های 1335 تا 1340 بود که در محله‌ی جبری اتفاق افتاد و لنجی تازه ساخته شده بود و برای خبر دادن مردم برای به آب انداختن آن کشتی چوبی از صدای سنج و دمام استفاده شد. یا وقتی کسی فوت می‌کند و می‌خواهند مردم را برای تشییع جنازه‌ی فوت شده خبر دهند، سنج و دمام نواخته می‌شود و سپس مراسم تشییع برگزار می‌شود.
به یاد دارم تقریباً بین سال‌های 1360 تا 1365 بود که از محلات و یا شهرستان‌های اطراف، اهالی محل ما (محله‌ی زیارت‌های کوی جبری) را دعوت به مراسم سینه زنی می‌کردند و موقع حرکت، اول سنج و دمام می‌زدند و پس از جمع شدن مردم، اهالی سوار اتومبیل می‌شدند و جهت اجرای مراسم سینه زنی به طرف مقصد حرکت می‌کردند و این واقعه اکنون نیز اتفاق می‌افتد.
معمولاً تعداد دمام‌ها در موقع نواختن 7 عدد می‌باشد که چهار تای آن دمام پایه و یا ساده یا معمولی است که نوازنده دو چوب می‌زند و دو تای آن که اندازه‌ی آن از دمام پایه بزرگتر است و غمبر نامیده می‌شوند و در نواختن آن، دست (دستی که بدون چوب است و به آن برد شمالی می‌گویند) خود را بیشتر نشان می‌دهد و یکی هم که اندازه‌ی آن از دمام غمبر و معمولی کوچکتر است و صدای زیر تری نسبت به دو نوع دیگر دارد و اشکون نامیده می‌شود که توسط شخصی که اشکون زن معرفی می‌شود، نواخته و اشکون زن آزاد است هر چه بزند، ریتم خرد کند و بشکند، که این هفت دمام، یک گروه دمام نامیده می‌شود. حتی بندهایی که زیر چمبر دمام رد می‌شود نیز معمولاً هر طرفی هفت تا است و این بر می‌گردد به مقدس بودن عدد هفت در بعضی ازادیان.
تعداد سنج نیز معمولاً پنج یا هفت عدد است و یک بوق که این بوق از جنس شاخ یک نوع گوزن است و رهبری و گروه سنج و دمام را به عهده دارد.
همان طور که گفته شد، تعداد دمام‌ها 7 و سنج 5 و یا 7 و یک بوق است ولی در شب 28 صفر که رحلت حضرت محمد (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) است، این تعداد به دو برابر افزایش می‌یابد. یعنی یک گروه سنج و دمام هفت تایی از یک طرف و یک گروه از طرف دیگر شروع به نواختن می کنند تا به هم برسند و به این دو گروه می‌گویند دمام دو بُرده و دمام دو برده به نیت رحلت حضرت رسول (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) می‌باشد. از نظر صدای موسیقایی نیز اجرای سنج و دمام را می‌توان به یک سمفونی تشبیه نمود. همان طور که در یک ارکستر سمفونیک، از تمام گستره‌ی صدایی (تنور، باریتون، باس، آلتو، مستو سو پرانو، سوپر‌انو) استفاده می‌شود، می‌توان گفت که سنج و دمام قدیمی‌ترین سمفونی جنوب و یا حتی ایران است و تقریباً تمامی گستره‌ی صدای موسیقی در یک گروه سنج و دمام استفاده شده بدین صورت که صدای دمام غمبر که بم‌تریم صدای دمام را دارد، صدای باس ارکستر صدای دمام پایه که از غمبر مقداری تیز تر است، صدای باریتون ارکستر و صدای اشکون که صدای زیر تری دارد، صدای تنور ارکستر. صدای سنج که نسبت به دمام‌ها زیر‌تر است، صدای مستوسوپرانو و صدای بوق که زیر ترین صدا را دارد صدای سوپر انوی ارکستر، پس می‌توان گفت مراسم سنج و دمام یک نوع سمفونی می‌باشد که اکثر گستره‌ی صدایی موسیقی در آن اجرا می‌شود.

به نقل از سایت نصیر

+ نوشته شده در  دوشنبه هشتم شهریور 1389ساعت 12:10  توسط علی  |